2 . حيواناتى كه داراى خون جهنده نيستند مثل ماهى . مردار حيوانى كه خون جهنده دارد ، نجس است . چه خودش مرده باشد يا به غير دستورى كه در شرع معين شده آن را كشته باشند و ماهى چون خون جهنده ندارد ، اگر چه در آب بميرد پاك است . « 1 » اين حكم اختصاص به ماهى ندارد بلكه هر حيوانى كه خون جهنده نداشته باشد چنين است بنابراين اگر حيوانات ديگرى در دريا پيدا شوند كه خون جهنده نداشته باشند ، همين حكم را خواهند داشت . آنچه راجع به مردار دريايى گفته شد مربوط به خود مردار و اجزايى از آن‌كه داراى روح است مىباشد ، ولى چيزهايى از مردار مثل پشم و مو و كُرك و دندان و استخوان كه روح ندارند پاك است . « 2 » احكام تخلى « بول و غايط كردن » واجب است انسان ، وقت تخلى و مواقع ديگر ، عورت خود را از كسانى كه مكلفند ، اگرچه مثل خواهر و مادر با او محرم باشند و همچنين از ديوانهء مميّز و بچه‌هاى مميّز كه خوب و بد را مىفهمند ، بپوشاند ولى زن و شوهر لازم نيست عورت خود را از يكديگر بپوشانند . « 3 » موقع تخلّى بايد طرف جلوى بدن يعنى شكم و سينه رو به قبله و پشت به قبله نباشد . « 4 » با توجه به اين‌كه در دريا ، كشتى در جهات مختلفى در حركت است و گاهى رو به قبله و گاهى از قبله منحرف مىشود لازم است اين نكته رعايت شود . راه پيدا كردن قبله را بعداً تذكّر مىدهيم . اگر قبله مشتبه شود و تفحّص از قبله بر او ممكن نباشد و برايش دشوار باشد تخلى را تأخير بيندازد تا قبله روشن شود ، در اين صورت شخص مىتواند به هر طرفى بنشيند ولى اگر گمان او

--> ( 1 ) . توضيح المسائل ، مسأله 88 . ( 2 ) . همان مدرك ، اقتباس از مسألهء 89 . ( 3 ) . توضيح المسائل ، مسألهء 57 . ( 4 ) . همان مدرك ، اقتباس از مسألهء 59 .